كاردرماني در كودكان كم توان ذهني

فرايند كاردرماني در كودكان كم توان ذهني شامل اين مراحل است :

1-ارجاع

كودكان كم توان ذهني ( عقب مانده ذهني )  ، اغلب از طريق روانپزشكان ، متخصصيناطفال و يا ديگر اعضاي تيم توانبخشي به كاردرماني ارجاع مي شود. كودكان عقب مانده ذهني كه آموزش پذير بالا و يا مرز مي باشند اكثرا" مشكلاتشان درهنگام رفتن به دبستان آشكار مي گردد كه از طريق مربيان مدارس به كاردرماني ارجاع مي شوند .

2-ارزيابي

جهت ارزيابي كودكان عقب مانده ذهني از روشهاي زير كه در قسمت ها   قبل توضيح دادشده ، استفاده  مي گردد :

1-مشاهده

2-مصاحبه

3-تست هاي استاندارد

 

كه در تمام طريق مقايسه رشد كودك با رشد طبيعي كودكان و مشخص نمودن تقريبي ميزان عقب ماندگي ذهني مد نظر مي باشد .

در ارزيابي كودكان عقب مانده ذهني ، كاردرمانگر موارد زير را دقيقا" مورد بررسي قراردهد ، و سپس بر اساس ارزيابي انجام شده همان موارد مورد آموزش قرار مي گيرد تا كودك را به سطح رشدي بالاتر برساند  موارد ارزيابي و آموزش :

1-حركات درشت ( Gross Motor )‌

 اين حركات شامل وضعيت :

1-نشستن

2-ايستادن

3-راه رفتن

4-دويدن

5-بالا و پايين رفتن از پله

6-جفت پا پريدن

7-لي لي كردن

8-روي يك پا ايستادن

     و ...

2- حركات ظريف (‌Fine Motor)

اين حركات شامل حركاتي مانند :

1-باز و بسته كردن دكمه و زيپ

2-طرز مداد به دست گرفتن

          3-قيچي كردن

4-گره زدن

  مهارت هاي دستي مانند :

   تا كردن و پاره كردن كاغذ

   چيدن مكعب ها

 

3-مفاهيم كلي و عمومي

در اين زمينه مفاخيم زير مطرح مي باشند :

شناخت رنگ

شناسايي اعضاي بدن

مفاهيم قبل از رياضيات( كميت ، جهت )

شناخت اشكال هندسي

كپي كردن اشكال هندسي

رسم اشكال

تركيب چند شكل رياضيات

شناخت زمان

شناخت پول

شناخت ميو ه ها

غذا ها و حيوانات

       4 -مهارتهاي دركي

  1- بينايي

  تمركز چشمي ( در جهت عمومي – افقي – دوراني و لوزي )

   درك شكل

    حافظه بينايي

     و ...

   2-  لامسه :

تشخيص ،‌تمايز ، طبقه بندي

بويايي :

تشخيص ،‌تمايز ، طبقه بندي

چشايي :

تشخيص ،‌تمايز ، طبقه بندي

شنوايي :

        توجه و تشخيص صدا – حافظه شنوايي

5- مهارتهاي دركي – حركتي

مهارت هاي روزمره زندگي :

  كه شامل غذاخوردن

پوشيدن و در آوردن لباس

استحمام و نظافت شخصي

و ...

6-مشكلات رفتاري

كاردرمانگر در مواردي كه كودك داراي مشكلات رفتاري خاصي باشد ،‌اغلب از تكنيك هاي رفتاردرماني جهت برطرف كردن اين مشكلات استفاده مي نمايد .

 7-ارزشيابي پيش حرفه اي

زماني كه فرد عقب ماند دهني به حداكثر توان ذهني خود رسيد و آمووزش در زمينه هاي مختلف پايان يافت ، در صورت لزوم از طرف كاردرمانگر مورد ارزشيابي و آموزش پيش حرفه اي قرار مي گيرد ، و بدينوسيله توان حرفه اي وي مشخص مي گردد و براي آموزش حرفه اي به مراكز مربوطه ارجاع داده مي شود .

8- فعاليتهاي خود نگهداري

1-خود مراقبتي

2- فعاليت هاي داخل خانه

3- فعاليت هاي خارج خانه

4- فعاليت هاي عمومي

9- فعاليت هاي تطابقي

-        وسايل كمكي موقتي

-        وسايل كمكي دائمي

10-   روان درماني

-        بازي درماني

-        رفتاردرماني

-        موسيقي درماني

11-   مشاوره به خانواده

-        مشاوره انفرادي

-        مشاوره گروهي

كه از روشهاي ذيل استفاده مي شود :

-        بازي

-        كار

اهداف كاردرماني

اهداف كلي كاردرماني در بخش عقب مانده ذهني به شرح ذيل مي باشد

1- تسهيل رشد در محدود ه اي كه تاخير عاطفي و جسمي و ذهني وجود دارد .

2-  به حداقل رساندن اثرات معلوليت جسمي و ذهني

3-   پيشرفت رفتاري و مهارت هاي پايه جهت استقلال عمل

 اصول آموزش

در آموزش و درمان كودكان عقب مانده ذهني اصولي را بايد مد نظر داشت كه مهمترين آنها عبارتند از :

1-   آموزش بايد در مسير رشد طبيعي كودك صورت پذيرد

2-    آموزش بايد از ساده به پيچيده پيشرفت نمايد

3-  هر نوع آموزشي بايد در غالب بازي انجام پذيرد

4-    در روند آموزش كودكان عقب مانده تشويق هميشه بايد مد نظردرمانگر باشد

5-  موضوع آموزش بايد بطوري عملي براي  كودكان نمايش داده شود .

6-   والدين اين كودكان بايد مشاوره لازم جهت درمان كودكان خود را از طريق كاردرمانگر دريافت نمايند تا بدينوسيله بتوانند در درمان كودك خود سهيم گردد .

همچنين جهت رفع و يا پيشگري از بعضي از اختلالهاي رفتاري در كودكان آگاهي كافي را كسب نمايند .

منبع:http://kardarmaniiranian.blogfa.com/

امام باقرعليه السلام و تربيت فرزند 

تربيت اساسى‏ترين مساله انسان است كه بدون آن به سعادت دنيا وآخرت نايل نمى‏گردد. معصومين(عليهم السلام) همچنان كه در سايرابعاد زندگى، چراغ هدايت پيروان خود بوده‏اند در زمينه تربيت‏نيز بهترين و مطمئن‏ترين الگويند. اين مقاله بر آنست تا نكاتى‏از دفتر زرين ديدگاهها و سيره تربيتى يكى از آن بزرگواران‏يعنى امام باقر(عليه السلام ) به پيروان آن حضرت تقديم نمايد.

الف- آداب تربيتى پس از تولد

از امتيازات تربيت اسلامى اين است كه در آن علاوه بر زمينه‏سازى‏مناسب در قبل از تولد فرزند و بلكه پيش از ازدواج والدين،تربيت از آغازين لحظه تولد به طور عملى شروع مى‏شود و آداب و سنن‏ويژه‏اى نسبت‏به نوزادان سفارش شده است كه در اينجا به برخى ازآنها كه در كلمات گوهربار امام باقرعليه السلام مورد توجه واقع گرديداشاره مى‏شود. 1،2- گفتن اقامه در گوش و باز كردن كام نوزاد با آب فرات: امام باقرعليه السلام فرمودند: «شايسته است كام نوزاد با آب فرات بازگردد و در گوشش اقامه گفته شود.»(1) 3،4- عقيقه و نامگذارى: آنحضرت فرمودند: «هرگاه براى شما فرزندى بدنيا آمد در روزهفتم اگر پسر است گوسفند نر و اگر دختر است گوسفند ماده برايش‏عقيقه كنيد و از گوشت آن به قابله بدهيد و در روز هفتم او رانامگذارى كنيد.(2) نكته مهم در نامگذارى انتخاب نام نيكو وپرهيز از نامهاى ناخوشايند است. زيرا نام نيكو مايه سرورفرزند و نام ناخوشايند باعث نگرانى و دغدغه خاطر او مى‏گردد،امام باقر(ع) در سخنان خود برخى از نامهاى نيكو و غير نيكو رابيان كرده‏اند. آن حضرت در اين زمينه فرمودند: «اصدق الاسماءما سمى بالعبوديه و افضلها اسماء الانبياء»(3) صادقترين‏نامها، نامهايى است كه بندگى خداوند را تداعى نمايد و بهترين‏آنها نامهاى پيامبران است. و در حديث ديگرى فرمودند:«مبغوض‏ترين نامها نزد خداوند نامهاى «حارث، مالك و خالد»است‏»(4)

ب- تاثير شير مادر در تربيت

در تربيت فرزندان، والدين نخستين نقش را دارا هستند، اين نقش‏و تاثير در مقاطع گوناگون سنى يكسان و هم‏اندازه نمى‏باشدبلكه در مقاطع و مراحلى از تربيت نقش پدر برجسته‏تر و در مراحل‏ديگرى نقش مادر تعيين‏كننده‏تر است و در يك ديدگاه كلى مى‏توان‏گفت كه تا پيش از سن نوجوانى بويژه در دوران جنينى وشيرخوارگى نقش مستقيم مادر در تربيت فرزند بيشتر از پدر خواهدبود و از دوره نوجوانى به بعد بخصوص در مورد پسران نقش پدران‏مهمتر است، البته اين بدان معنا نيست كه نقش پدر در دوران‏كودكى و نقش مادر در دوران نوجوانى و جوانى ناچيز و كم‏رنگ‏باشد بلكه مقصود بيان برجستگى نقش و تاثير بيشتر هر يك در يك‏مرحله خاص است. بنابر اين يكى از مقاطع مهم مقطع شيرخوارگى است‏كه در آن، مادر نقش مستقيم و اساسى را دارد. در اين مقطع‏شيردادن مهمترين عامل ارتباط نوزاد با مادر است، شير مادر علاوه‏بر نقش مهمى كه در تغذيه و بهداشت جسمانى نوزاد دارد عامل‏ايجاد و انتقال بعضى ويژگيها به فرزند نيز مى‏باشد و ما به دونمونه از آنها كه در سخنان امام باقر(ع) بيان شده، اشاره‏مى‏كنيم: 1- حماقت و كودنى: امام باقر(عليه السلام) فرمود: «لا تسترضعوا الحمقاءفان اللبن يعدى و ان الغلام ينزع الى اللبن يعنى الى الظئر فى‏الرعونه و الحمق‏» زنان كودن را دايه فرزندانتان قرار ندهيدزيرا از طريق شير حماقت و كودنى به آنها منتقل مى‏شود.(5) 2- زيبايى و زشتى: آن حضرت فرمودند: «دايه‏هاى زيبا براى‏فرزندانتان انتخاب كنيد و از دايه‏هاى زشت‏رو بپرهيزيد زيرا چه‏بسا شير انتقال‏دهنده (زشتى و زيبايى) باشد.»(6) نيز در حديث‏ديگرى فرمود: «برشما باد به انتخاب دايه‏هاى نظيف و زيبازيرا شير انتقال‏دهنده (زيبايى) است.»(7)

ب- كودك و نياز به محبت

]محبت از ضرورى‏ترين نيازهاى عاطفى فرزند در دوران كودكى است وبدون توجه به آن كودك به رشد عاطفى مناسب نايل نمى‏شود، اين‏نياز، براى كودك به شكلهاى گوناگون قابل پاسخگويى است كه‏مى‏توان به بوسيدن كودك، در آغوش گرفتن، گفتن جملات زيبا و محبت‏آميز،خريدن هديه و اسباب بازى و... اشاره كرد. امام باقر(ع)در فرصتهاى مناسب از طريق در آغوش گرفتن و بيان جملات محبت‏آميز،محبت‏خود را به كودك خردسالش امام صادق(عليه السلام) نشان مى‏دادندو از اين طريق به نياز عاطفى او پاسخ مى‏گفتند، محمد بن مسلم‏از اصحاب بزرگ آن حضرت نقل مى‏كند كه من در خدمت امام باقر(ع)بودم. در اين هنگام فرزند(خردسال-)ش جعفر(عليه السلام) وارد شد و بر سراو ذؤابه(8) و در دستش عصايى بود كه با آن بازى مى‏كرد. امام‏باقر(عليه السلام) او را به گرمى در آغوش گرفت و به سينه خود فشرد و خطاب‏به او فرمود: «پدر و مادرم به فدايت‏باد (با اين چوب) كارلهو انجام مده و بازى مكن، سپس فرمود:«اى محمد، پس از من او امام توست.از او پيروى كن و از دانش او استفاده نما، به خدا سوگند اوهمان صادقى است كه رسول خدا(ع) او را توصيف نمود كه شيعيان اودر دنيا و آخرت پيروزند و دشمنانش در زمان هر پيامبرى ملعون‏هستند. در (اين هنگام) جعفر(ع) خنديد و صورتش قرمز گرديد، آنگاه امام باقر(ع) به من فرمود: از او سؤال كن، من از اوپرسيدم اى پسر رسول خدا، خنده از كدام عضو بدن منشا مى‏گيرد.جعفر(ع) فرمود: اى محمد، عقل از قلب، اندوه از كبد و نفس ازريه و خنده از طحال منشا مى‏گيرد. (وقتى اين پاسخ را از اوشنيدم) از جايم برخاستم و او را بوسيدم.»(9)

ج- ستايش از فرزند صالح

ستايش بجا از فرزند و كارهاى نيك او باعث احساس‏موفقيت و توانايى و نيز موجب انگيزه قوى براى تكراركارهاى خوب‏و رشد بيشتر او مى‏گردد. بخصوص اگر اين تمجيد به موقع و درحضور كسانى باشد كه آگاهى آنها از رفتار شايسته فرزند براى اومهم باشد. على بن حكم به نقل از طاهر يكى از اصحاب امام‏باقر(عليه السلام) نقل مى‏كند. من در خدمت امام باقر(عليه السلام) نشسته بودم كه‏فرزندش جعفرعليه السلام وارد شد. امام باقر(عليه السلام) در باره‏اش فرمود: «اوبهترين مخلوقات خداوند است‏»(10) در اين حديث ملاحظه مى‏شود كه‏امام باقر(عليه السلام) در نزد صحابى حود فرزندش را كه صلاحيت و شايستگى‏لازم را داشته به بهترين وجه ممكن ستوده است.

د- والدين و نصيحت فرزند

نصيحت فرزندان و صحبت كردن با آنها علاوه بر آنكه والدين ازطريق آن مى‏توانند رهنمودهاى مهم و اساسى را ره توشه زندگى‏فرزندانشان قرار دهند مى‏تواند يك نوع زمينه ايجاد ارتباطصميمى بين والدين و فرزندان را فراهم نمايد و از اين طريق‏والدين بخصوص پدر، مى‏توانند به فرزند نزديك شوند و در يك فضاى‏صميمى و عاطفى، ضمن آگاهى از مشكلات و خواسته‏هاى فرزندان‏رهنمودهاى لازم را به آنها ارائه دهند. امام باقر(ع) نيز درفرصتهاى مناسب با فرزندان خود صحبت مى‏كردند و گاهى به شكل‏گروهى و عمدتا به شكل فردى به نصحيت آنها مى‏پرداختند كه به‏نمونه‏هايى از آنها اشاره مى‏كنيم: 1- اسماعيل بن خالد نقل مى‏كند كه از امام باقر(ع) شنيدم كه‏فرمود: پدرم ابو جعفر(ع) ما (فرزندان) را جمع مى‏نمود و به مامى‏فرمود: اى فرزندان از تعرض نسبت‏به حقوق ديگران بپرهيزيد،بر مشكلات و سختيها صبر پيشه كنيد و اگر خويشان شما را به كارى‏كه ضررش براى شما بيش از نفعش باشد دعوت كردند اجابت‏نكنيد.»(11) 2- از جمله سفارشهاى آن حضرت به فرزندش امام صادق(ع) اين‏جملات است: «خداوند سه چيز را در سه چيز ديگر پنهان كرده است،رضايش را در اطاعت مخفى كرد پس هيچ طاعتى را كوچك نشمار، شايدكه رضايتش در همان اعت‏باشد، خشم و غضبش را در معصيت پنهان‏نمود پس هيچ نوع معصيتى را كوچك نپندار، شايد كه غضبش در همان‏باشد و اولياء خود را در ميان بندگانش پنهان كرد، پس احدى ازبندگان او را حقير مدان كه شايد همان بنده ولى او باشد.»(12) 3- آن حضرت به فرزندش فرمود:«فرزندم از كسالت و اندوه بپرهيز كه اين دو كليد هر شرى‏مى‏باشند، زيرا اگر سست و تنبل باشى به اداى حق نخواهى پرداخت‏و اگر محزون و اندوهناك باشى بر حق، صبر پيشه نخواهى‏كرد.»(13) 4- سفيان ثورى نقل مى‏كند كه امام صادق(ع) را ملاقات كردم واز او خواستم مرا نصحيت كند... آن حضرت فرمود: اى سفيان! پدرم‏مرا به سه چيز سفارش و از سه چيز برحذر داشت، از جمله آن‏سفارشات اين بود كه فرزندم، هر كه با رفيق بد همراه شود سالم‏نمى‏ماند و هر كه در محلهاى اتهام برود مورد اتهام قرار مى‏گيردو هر كه بر زبان خود كنترل نداشته باشد پشيمان مى‏شود.»(14)

ه- اهميت آرامش خانواده در تربيت

]ترديدى نيست كه خانواده نقش اساسى در تربيت فرزند دارد وپرورش صحيح فرزندان بدون توجه جدى والدين به اين امر مهم وايجاد فضاى مناسب و آرام براى آن ميسر نيست. نا بسامانى‏خانواده، اختلاف و نزاعهاى والدين، عدم رابطه صميمى ميان اعضاى‏خانواده بويژه والدين، فقدان امنيت و آرامش لازم در جامعه كوچك‏خانواده، تربيت صحيح فرزند را به مخاطره مى‏اندازد.از اين رو در مبحث‏حسن خلق در روايات، بيش از هر مورد ديگرى‏در باره خوشرفتارى پدر خانواده با اهلش تاكيد شده است و اين‏حاكى از آن است كه خوشرفتارى در كانون خانواده اهميت ويژه‏دارد و آثار مثبت آن فراتر از خوشرفتارى با افراد ديگر است،زيرا در جامعه كوچك خانواده افراد كاملا با هم در ارتباط هستندو بر يكديگر تاثير مى‏گذارند و چتر آثار مثبت‏خوشرفتارى وپيامدهاى سوء بدرفتارى بر سر همه اعضاى خانواده پهن مى‏گردد ودر يك كلام خوش‏رفتارى در كانون خانواده آثار تربيتى فراوان وبدرفتارى پيامدهاى سوء بى‏شمار به همراه دارد. امام باقر(ع) در زمينه اهميت‏خوشرفتارى در كانون خانواده‏فرموده است:«... من حسن بره باهله زيد فى عمره‏»(15) هر كس‏احساس و ملاطفتش را نسبت‏به خانواده‏اش نيكو گرداند عمرش طولانى‏مى‏گردد.، در اين حديث‏شريف تعبير لطيف و ظريف «من حسن بره‏»دلالت‏بر آن دارد كه نه تنها احسان و ملاطفت نسبت‏به خانواده‏پسنديده و لازم است‏بلكه مى‏بايست‏براى تاثير بيشتر، اين احسان‏و ملاطفت‏به نيكويى و بهترين وجه انجام گيرد. همچنين در حديث ديگرى آن حضرت، كامل شدن اسلام و ايمان، آمرزش‏گناهان و رضايت‏خداوند متعال در روز قيامت را از آثارخوشرفتارى با خانواده برشمرده‏اند. «اربع من كن فيه كمل‏اسلامه ... و حسن الخلق مع الاهل و الناس‏»(16)

و- نقش تربيتى عمل والدين و مربيان

مربيان موفق در جهاد مقدس تربيت‏بيش از آن كه به گفتار دعوت‏به نيكى كنند با عمل صالح دعوت كرده‏اند، پيش از آنكه سخن‏بگويند عمل نمودند، پيش از آن كه به تربيت ديگران اقدام كنندبه اصلاح خويش پرداختند، بنابراين والدين كه خود اولين مربيان‏فرزندان هستند مى‏بايست‏با زبان عمل با فرزندانشان سخن بگويند،فرزندان بايد در عمل ببينند كه والدين به آنچه مى‏گويند پاى‏بندهستند و خود عمل مى‏كنند و گفتارشان با عملشان مطابقت‏دارد. به نظر مى‏رسد كه اساسى‏ترين عامل تربيتى معصومان(عليهم‏السلام) و در واقع مهمترين راز موفقيتشان در تربيت فرزندان‏همان تربيت‏با عمل و پاى‏بنديشان به آنچه مى‏گفتند بوده است واين شيوه در سيره تربيتى امام باقر(ع) نيز كاملا آشكار است،فرزندان آن حضرت با ديدن اعمال پدر براى انجام اعمال صالح ورفتار درست الگو مى‏گرفته و به راز بندگى خداوند دست مى‏يافتند.در ذيل به ذكر دو نمونه از رفتارهاى آن حضرت اكتفا مى‏كنيم: 1- امام باقر(ع) و صدقه به فقراء:از فرزند بزرگوار آن حضرت نقل شده است كه روزى بر پدرم واردشدم و مشاهده كردم كه در آن روز پدرم هشت هزار دينار به‏تهى‏دستان مدينه صدقه داده‏اند و اهل خانه‏اى را كه تعداد آنهابه يازده نفر مى‏رسيد آزاد كرده است‏»(17) 2- اسحاق بن عمار از امام صادق(ع) نقل كرده است: من پيوسته‏رختخواب پدرم را پهن مى‏كردم و منتظر مى‏ماندم تا ايشان به‏رختخواب بروند و بخوابند، سپس برمى‏خاستم و به رختخواب خودمى‏رفتم، شبى آن حضرت تاخير كردند و من در طلب او به مسجدرفتم، در حالى كه مردم خواب بودند، او را در حال سجده ديدم وغير او كسى در مسجد نبود. من صداى او را مى‏شنيدم كه مى‏گفت:«سبحانك اللهم انت ربى حقا حقا، سجدت لك يا رب تعبدا و رقا،اللهم ان عملى ضعيف فضاعفه لى، اللهم قنى عذابك يوم تبعث‏عبادك و تب على انك انت التواب الرحيم.»(18)

ز- تربيت معنوى فرزندان

تربيت ابعاد مختلفى چون جسمانى، عقلانى، عاطفى، اجتماعى واخلاقى دارد. از مهمترين ابعاد تربيت، تربيت معنوى است كه به‏عقيده ما در تربيت اسلامى، پرورش اين بعد غايت همه ابعاد ديگراست. اين نوع تربيت كه شامل پرورش بعد معنوى انسان و فراهم‏نمودن زمينه ارتباط انسان با خداوند و در نهايت پرورش انسان‏براى رسيدن به قرب الهى است. بسيار مورد تاكيد ائمه(عليهم السلام) بوده است و آن بزرگواران‏در تمام صحنه‏هاى زندگى بيشترين اهميت را به پرورش اين بعدفرزندان مى‏دادند و براى تحقق آن از شيوه‏هاى خاص بهره مى‏گرفتندكه به نظر مى‏رسد از مهمترين شيوه‏ها، دو شيوه (ذكر و دعا) است‏و هر چند دعا نيز يك نوع ذكر تلقى مى‏شود اما از آنجا كه درتربيت معنوى عنصرى كليدى و مهم است از آن بعنوان يك شيوه‏جداگانه ياد مى‏كنيم. امام باقر(ع) در سيره تربيتى خود از اين‏دو شيوه به شكل خاصى بهره جستند. 1 ذكر و ياد خدا:ذكر كه عبارت از توجه قلبى انسان نسبت‏به خداوند است و گاهى‏در قالب الفاظ مخصوصى بر زبان جارى مى‏شود. نقش بسيار مهمى درتربيت‏بعد معنوى انسان دارد. ابن قداح از امام صادق(ع) نقل‏كرده كه «پدرم (امام باقر-ع-) بسيار ياد خدا مى‏نمود، همراه‏او راه مى‏رفتم او را در حال ذكر مى‏ديدم با او غذا مى‏خوردم اورا در حال ياد خداوند مى‏ديدم، با مردم سخن مى‏گفت و اين كار اورا از ياد خدا غافل نمى‏كرد. من مشاهده مى‏كردم كه زبان او مدام‏در حال گفتن ذكر لا اله الا الله بود. پدرم ما را جمع مى‏نمود وما را به ذكر و ياد خدا امر مى‏فرمود و اين كار تا طلوع خورشيدادامه داشت، هر كدام از ما كه قرائت قرآن آموخته بود به‏خواندن قرآن و هر كدام كه قرآن نياموخته بود به گفتن ذكر امرمى‏نمودند.»(19)اين حديث در بر دارنده دو نكته مهم است. نخست آنكه بر مطابقت‏گفتار با عمل حضرت دلالت دارد و نشان مى‏دهد كه امام ابتدا خودعمل مى‏نمودند و از ذكر گفتن غافل نمى‏شدند و بعد فرزندانشان رابه ذكر و ياد خدا امر مى‏نمودند. نكته دوم آنكه نبايد فرزندان‏را به حال خودشان رها كرد بلكه مى‏بايست ضمن حفظ آزادى حساب‏شده و منطقى و توجه به استقلال طلبى و آزاديخواهى آنها درفرصتهاى مناسب با ايجاد انگيزه و شوق بطور عملى آنها را به‏انجام كار نيك مشغول نمود: 2- دعا: دعا و مناجات از مؤثرترين روشها در تربيت‏بعد معنوى‏انسان است، از طريق دعا و مناجات انسان با خداوند ارتباط پيدامى‏كند و در پرتو آن جان خود را از چشمه معرفت و محبت‏سيراب‏مى‏گرداند. امام صادق(ع) فرمود: «هرگاه مساله‏اى پدرم رامحزون مى‏كرد ايشان زنان و فرزندان را جمع مى‏نمود. آنگاه خوددعا مى‏كردند و آنها آمين مى‏گفتند. »(20) همچنين بريد بن معاويه عجلى نقل مى‏كند:«هرگاه امام باقر(ع) قصد مسافرت داشتند خانواده خود را درمنزلى جمع مى‏نمودند و اين چنين دعا مى‏كردند «اللهم انى استودعك‏نفسى و اهلى و مالى و ولدى، الشاهد منا و الغائب، اللهم‏احفظنا و احفظ علينا، اللهم اجعلنا فى جوارك، اللهم لا تسلبنانعمتك و لا تغير ما بنا من عافيتك و فضلك‏». پرودگارا خود و اهلم ومالم و فرزندانم، حاضر و غايب آنها را به تو سپرده‏ام،پروردگارا ما را حفظ كن و سلامتى ما را مستدام دار، پروردگاراما را در جوار خودت جاى ده و نعمتت را از ما مگير و عافيت وفضلت را نسبت‏به ما تغيير مده‏»(21) از دو حديث‏بيان شده‏معلوم مى‏شود كه آن حضرت فرزندان خود را از طريق دعا به يادخداوند متوجه مى‏گردانيد و غير مستقيم به آنها تعليم مى‏داد كه‏بايد در تنهايى و هنگام مشكلات بر خداوند توكل نمود و تنها ازاو در خواست كمك نمود.

پى‏نوشتها:

1- وسايل الشيعه، ج 15، ص 138، ح

2- همان، ص 151، ح 11.

3- همان، ص 124، ح 1.

4- همان، ص 130، ح 2.

5- تهذيب الاحكام، ج 8، ص 110، ح 375.

6- الكافى، ج 6، ص 44، ح 12.

7- التهذيب، ج 8، ص 110; الكافى، ج 6، ص 44، ح 13.

8- الذؤابه، طرف العمامه و السوط، و فى الحديث، كان ابى يطول‏دوائب نعليه‏اى اطرافها (مجمع البحرين، ج 2، ص 57) اما درفرهنگ‏هاى عربى به فارسى آن را به «زلف و گيسو» معناكرده‏اند. 9- بحار الانوار، ج 47، ص 15، ح 12; به نقل از كفايه الاثر، ص‏ 321

10- همان، ص 13، به نقل از ارشاد مفيد.

11- حليه الابرار، ج 2، ص 126.

12- كشف الغمه، ج 2، ص 360; سيره الائمه الاثنى عشر، ج 2،

13- همان، ص 344.

14- الخصال، صدوق، ص 169.

15- تحف العقول، ص 216; ائمتنا، ج 1، ص 365.

16- حياه الامام الباقر(ع)، باقر شريف القرشى، ص 300-299;(اين حديث‏با همين مضمون و با كمى تفاوت در الخصال صدوق، ص‏ 222 از امام سجاد(ع) نيز نقل شده است.)

17- بحار الانوار، ج 46، ص 290.

18- حليه‏الابرار، ج 2، ص 112.

19- الكافى، ج 2، ص 299; بحار الانوار، ج 46، ص 8-297; حليه‏الابرار، ج 2، ص 111-110.

20- بحار الانوار، به نقل از الكافى، ج 2، ص 487.

21- حليه الابرار، ج 2، ص 134.     

  منبع: ماهنامه كوثر شماره 27

دل   وحشی  نشان  از یار  گیرد

سراغ     خانه      دلدار     گیرد

عجب شوری به سر افتاده  بازم

روم در   کعبه اش   جویم  نیازم

به ذکر العطش داخل  چو   گردم

طوافش  نه به پا ،با   دل  بگردم

نمازم  از   سر   اخلاص    باشد

معطر   سجده ام از یاس   باشد

به قربانگاه  قربانی کنم      نفس

جهاد اکبرم را   داده ای      درس

تمام    کینه ها    از   دل   بروبم

بگویم    ای گلم،   معبود    خوبم

همیشه  مرهم  زخمم  تو   بودی

به ظلمت  راه   امیدم     گشودی

مرا   از    مکر    مکاران   رهاندی

به سوی   منزل   جانان  رساندی

تو ای  لطفت فزون  تا بی   نهایت

رحیما       کن     تمنایم    اجابت

 

» زندگانى‌ حضرت‌ علی علیه السلام
» غذای برتر برای داشتن موی سالم
» موزيك
» زندگی شما وقتی بهتر می شود که...
» چگونه تفکر صحیح داشته باشیم؟
» چگونه تاثیرگذار باشیم؟
» نکات باريکتر از مو براي حفظ سلامت مو
» پسته و خواص آن
» گل‌گاوزبان همراه با ليمو اماني به تقويت قلب كمك مي‌كند
» آغاز ماه رجب
» ولادت امام محمد باقر (ع)
» درود بر خامنه ای
» خواص توت فرنگی برای سلامتی
» امام علی (ع) می فرمایند:
» 10كليد براي تقويت روحيه
» راه هاي تقويت حافظه
» 6 نكته براي شاداب ‏تر و جوان ‏تر شدن
» 6 باور غلط درباره درد
» آيا پاي شما هم بي قرار است؟
» استفاده از كفي‌هاي طبي كفش
» آغاز تا پايان يك ترم دانشگاه به روايت تصوير !
» چراغ سبز به شیطان
» فاجعه آتش سوزى مسجد جامع كرمان
» ای نگاه روشنت فانوس دریای همه/ غلامعلی حداد عادل
» مهریه دو دختر علیرضا افتخاری
»
» چشم انداز دیگری از بابگهر زمستان 1372
» سالروز آزادی خرمشهر برشما مبارک
» شهادت فاطمه زهرا سلام الله علیها تسلیت باد
» شرط عشق